10 lipca w Żytomierskim obwodowym muzeum literackim odbył się wieczór pamięci Walenty Grabowskiego – znanego poety, dziennikarza, tłumacza oraz polskiego działacza społecznego. Pana Walenty już dawno niema wśród nas lecz spotkanie zgromadziło liczną publiczność – jego uczniów, kolegów oraz miłośników jego talentu i twórczości.

Otworzyła wieczór pamięci dyrektorka muzeum pani Raisa Dołgich. Pani dyrektor podkreśliła, że pan Grabowski przyczynił się i do powstania muzeum literackiego. Pan Walenty długi czas przyjaźnił się z naszym wybitnym rodakiem, światowej sławy poetą i tłumaczem Borysem Tenem, po śmierci którego został poważny archiwum materiałów. Właśnie z tych materiałów i zaczęła się działalność muzeum w którym obecnie zachowują się m.in. i eksponacie związani z Walenty Grabowskim.

Prowadząca spotkania – poetka, krajoznawczynia Lidia Wasyłeć przypomniała obecnym życiorys pana Grabowskiego. Urodził się pan Walenty 10 lipca 1937 we wsi Gorodne rejonu Krasnokutskiego obw. Charkowskiego. W 1939 roku rodzina przeniosła się na Żytomierszczyznę do wsi Wiriwka. Ojciec zaginął pod czas II wojny światowej. Walentyn został z matką Antoniną, która później stała się główną postacią jego poezji. W 1954 roku po ukończeniu szkoły dostał się na studia filologiczne Żytomierskiego Instytutu Pedagogicznego, później w Kijowie studiował dziennikarstwo. Pracował jako dziennikarz w gazetach rejonowych. W latach 1976-1986 był zastępcą redaktora naczelnego w gazecie obwodowej “Radziecka Żytomierszczyzna”. Oprócz tego Walenty Grabowski był redaktorem dziennika ogólnoukraińskiego „Ludowy Lekarz Ukrainy”.

Podczas studiów w szkole zaczął pisać wiersze. Pierwszy wiersz “Przysięga uczniów” opublikowany w marcu 1953 r. w gazecie rejonowej “Kolektywista Jemilczynszczyny”. W 1965 roku w wydawnictwie “Młodzież” ukazała się jego pierwsza książka pod tytułem “Klucze”. Już za trzy lata ukazał się drugi tomik poezji Walentyna Grabowskiego “Śniła się matce wiśnia”. Ostatnia zbiórka „Кozmowa z kamieniem” wydana została już po śmierci poety w 2006 roku.

Znany był i jako tłumacz – tłumaczył poezję polską, bułgarską, litewską na język ukraiński oraz poezję ukraińską na język polski. Wiele wybitnych kompozytorów pisały swoje utwory muzyczne do słów poezji Walenty Grabowskiego.

Walentyn Grabowski w ciągu 22 lat stał na czele Regionalnego Stowarzyszenia Literackiego imienia Borysa Tena, które stało się szkołą literacką dla uzdolnionych miłośników poezji. m. in. dla  Michała Kłymenka, Anatolij Szewczuk i wielu innych. Wdzięczną uczennicą pana Grabowskiego była i Świetlana Sztacka-Greś (przewodnicząca obwodowego związku pisarzy Ukrainy), która podczas spotkania ze wzruszeniem wspominała o swym wybitnym nauczycielu. Także wspomnieniami o wieloletniej współpracy w redakcji gazety „Radziecka Żytomierszczyzna” podzieliła się dziennikarka Ludmiła Natykacz.

O polskiej działalności społecznej Walenty Grabowskiego opowiadała prof. Wiktoria Zagórska-Antoniuk (członek zarządu ŻOZPU).

Polak z pochodzenia, pan Walenty wiele zrobił dla odrodzenia i rozwoju kultury polskiej w Żytomierzu. W 1991 roku on stał na czele nowostworzonej organizacji społecznej – Żytomierski oddział Związku Polaków na Ukrainie. Z jego inicjatywy zaczyna się tworzenie oddziałów Związku Polaków w miasteczkach i wioskach obwodu Żytomierskiego. Dzięki wsparciu i pomocy Walentego Grabowskiego powstają zespoły taneczne i chóralne: zespół folklorystyczny “Poleskie Sokoły”; zespół taneczny “Korolisky”, zespoły wokalne “Dzwoneczki”, “Kolorowe ptaszki”, “Białe gołębice”. Zespoły te są powszechnie znane w Polsce i na Ukrainie.

Z inicjatywy pana Grabowskiego powstał pierwszy regionalny program telewizyjny w języku polskim “Słowo Polskie” oraz program radiowy.

Także zawdzięczamy Walenty Grabowskiemu odrodzeniu i porządkowaniu Cmentarza Katolickiego w Żytomierzu. Za ten wysiłek został on nagrodzony Złotym Medalem Opieki Miejsc Pamięci Narodowej (1989 rok).

Grabowski otworzył dla społeczności Żytomierskiej takich znanych postaci jak Ignacy Jan Paderewski, Józef Kraszewski, Józef Konrad (Korzeniowski), Juliusz Zarębski inni. Pomagał w poszukiwaniu materiałów dla muzeum Józefa Konrada we wsi Terechowe.

Walenty Grabowski był inicjatorem wprowadzenia języka polskiego do programów szkolnych, organizował pierwsze olimpiady językowe, konkursy recytatorskie, z jego inicjatywy przeprowadzano pierwsze egzaminy na studia do Polski.

W roku 1992 W. Grabowski zorganizował Festiwal Kultury Polskiej “Tęcza Polesia”, który stał się wizytówką ŻOZPU i odbywa się do dziś.

Dziedzictwo Walenty Grabowski jako polskiego działacza społecznego jest niezmiernie bogate i ważne. To właśnie on założył te fundamenty polskości, które pozwalają nie jednemu już pokoleniu odradzać i pielęgnować polską kulturę, tradycji i język polski na terenach Żytomierszczyzny.

Wielkie podziękowanie dla inicjatorów, organizatorów i uczestników spotkania za zachowanie pamięci o wybitnym człowieku – Walenty Grabowskim.

Ludmiła Natykacz

Zasłużona dziennikarka Ukrainy